หลังการผ่าตัด PRK

ข้อปฏิบัติหลังการผ่าตัด PRK โดยสังเขป

อาการและการปฏิบัติของคนไข้หลังผ่าตัด PRK 5 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1. อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK คืนแรก - จนถึงวันแผลปิดสนิท และ แพทย์ถอดคอนแทคเลนส์

  • หลังผ่าตัด คนไข้จะได้รับฝาครอบตาข้างที่ผ่าตัด ซึ่งฝาครอบตานี้จะมีรูเล็กๆ สามารถมองลอดได้ ห้ามคนไข้แกะฝาครอบตาออกเด็ดขาด วัตถุประสงค์ของการใส่ฝาครอบตา คือ ป้องกันไม่ให้คนไข้ขยี้ตา หากมีน้ำตาไหลมาก ควรซับน้ำตา นอกฝาครอบตาเท่านั้น หากฝาครอบตาไม่แน่น คนไข้ควรติดพลาสเตอร์เพิ่ม
  • คืนแรกหลังผ่าตัด คนไข้ควรหลับพักให้มากๆ โดยรับประทานยาคลายเครียดและยานอนหลับอ่อนๆ Valium 2 mg. 1-2 เม็ด หลังอาหาร (หากท่านมียานอนหลับรับประทานประจำ ท่านสามารถใช้ได้ตามปกติ)
  • คนไข้อาจมีอาการปวดตา สามารถบรรเทาอาการได้ด้วยการรับประทานยาบรรเทาปวด Paracetamol 500 mg. 1-2 เม็ด ทุก 4-6 ชั่วโมง หรือยาแก้ปวด Celebrex 1-2 เม็ด
  • การผ่าตัด PRK จะมีแผลถลอกบริเวณชั้นนอก และแพทย์จะใส่คอนแทคเลนส์ไว้เพื่อลดอาการระคายเคืองตา แต่คนไข้ก็ยังจะมีอาการระคายเคืองตา แสบตา น้ำตาไหลมาก ลืมตาไม่ขึ้น เปลือกตาบวม สู้แสงไม่ได้ ซึ่งอาจจะมีอาการไม่เท่ากันในแต่ละบุคคล และความรุนแรงของอาการอาจจะไม่เท่ากันในแต่ละช่วงเวลา ถือว่าเป็นอาการปกติ ซึ่งจะมีอาการดังกล่าวประมาณ 3-5 วัน
  • คนไข้สามารถปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้เท่าที่สามารถทำได้ เพราะอาการหลังผ่าตัด PRK จะมีความไม่สบายตามาก และการมองเห็นยังไม่ชัด ในช่วง 1-5 วันแรก ควรนอนพักให้มาก (แนะนำให้คนไข้หยุดงาน 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด PRK)
  • คนไข้ห้ามขยี้ตาเด็ดขาด คนไข้อาจมีอาการคันตาได้ เนื่องจากคนไข้ยังไม่สามารถล้างหน้าได้ หากมีอาการคัน คนไข้ล้างมือให้สะอาด ใช้นิ้วชี้แตะเบาๆ ที่หัวตาหรือหางตาเท่านั้น
  • ยังคงห้ามไม่ให้น้ำเข้าตา (จนกว่าแผลปิด และแพทย์ถอดคอนแทคเลนส์) ควรสระผมที่ร้าน งดล้างหน้า ใช้การเช็ดหน้าแทน คนไข้อาบน้ำได้ตามปกติ แต่ระวังไม่ให้น้ำเข้าตา
  • หยอดยาปฏิชีวนะ (Tobrex/Zymar) วันละ 4 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น ก่อนนอน) หยอดยา FML วันละ 1 ครั้ง (ก่อนนอน)
  • หยอดน้ำตาเทียมบ่อยๆ (น้ำตาเทียมชนิดหลอดเล็กๆ ปราศจากสารกันเสีย หากใช้ไม่หมดภายใน 24 ชั่วโมงหลังเปิดใช้ ต้องทิ้งไป) เพื่อลดอาการระคายเคืองจากการใช้ยาปฏิชีวนะ หยอดครั้งละ 1 หยด วันละอย่างน้อย 4 ครั้ง หรือมากกว่า โดยหยอดตามหลังยาปฏิชีวนะห่างกัน 5 นาที
  • หากมีอาการไม่สบายตา หรือระคายเคืองตา ท่านสามารถหยอดน้ำตาเทียมได้บ่อยเท่าที่ต้องการ
  • วิธีการทำความสะอาดตาในตอนเช้า หากพบว่ามีขี้ตา ให้หยอดตาด้วยน้ำตาเทียม 3-4 หยดเพื่อให้ตาแฉะๆ หลังจากนั้นใช้ไม้พันสำลีแห้ง เขี่ยขี้ตาบริเวณหัวตาออก ห้ามใช้น้ำเกลือ หรือสิ่งใดๆ เช็ดตาหรือเปลือกตาเด็ดขาด
  • คนไข้ยังคงใส่ฝาครอบตาก่อนนอนทุกคืน จนกว่าแผลปิด และแพทย์ถอดคอนแทคเลนส์ รวมไปถึงการใส่ฝาครอบตาก่อนนอนกลางวันด้วย เพื่อป้องกันการขยี้ตาโดยไม่รู้ตัว

ระยะที่ 2 อาการและการปฏิบัติตัว หลังถอดคอนแทคเลนส์

  • หลังถอดคอนแทคเลนส์ การมองเห็นยังคงมัวอยู่เล็กน้อย เนื่องจากผิวตายังไม่เรียบเต็มที่ การมองเห็นจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง แต่มักจะต้องใช้เวลานานประมาณ 1-2 สัปดาห์กว่าที่การมองเห็นจะเข้าสู่ระดับปกติ
  • คนไข้สามารถโดนน้ำได้ ล้างหน้า สระผมได้ตามปกติ
  • หยุดยาปฏิชีวนะ (Tobrex/Zymar)
  • หยอดยา FML วันละ 4 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น ก่อนนอน) จากเดิมวันละ 1 ครั้ง
  • หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง ห่างกัน 3-5 นาทีหลังหยอดยา FML หรือหยอดได้บ่อยตามต้องการ
  • ป้ายยา Duratears ก่อนนอน

ระยะที่ 3 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 2 สัปดาห์

  • สุภาพสตรีสามารถแต่งตาได้ตามปกติ
  • สามารถออกกำัลังกาย ว่ายน้ำ
  • ลดการหยอดยา FML จากเดิมวันละ 4 ครั้ง เหลือวันละ 3 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น)
  • หยอดน้ำตาเทียม Tear Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง ห่างกัน 3-5 นาทีหลังหยอดยา FML หรือหยอดได้บ่อยตามต้องการ
  • ป้ายยา Duratears ก่อนนอน

ระยะที่ 4 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 1 เดือน

  • ไม่มีข้อห้ามใดๆ สามารถปฏิบัติตัวได้ตามปกติ
  • ลดการหยอดยา FML จากเดิมวันละ 3 ครั้ง เหลือวันละ 2 ครั้ง (เช้้า เย็น) จนครบ 2 สัปดาห์ หลังจากนั้นหยอดยาวันละ 1 ครั้ง (ก่อนนอน)
  • หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง หรือหยอดได้บ่อยตามที่ต้องการ
  • ป้ายยา Duratears ก่อนนอน
  • สามารถดำน้ำได้

ระยะที่ 5 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 2 เดือน - 1 ปี

  • หยุดยา FML
  • หยุดป้ายยา Duratears
  • หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free ตามต้องการ
  • ในคนไข้ที่ยังมีภาวะผลข้างเคียง เช่น มีภาวะแสงกระจาย ฯลฯ กรุณาปล่อยให้ร่างกายได้ปรับตัวตามธรรมชาติ ไม่ควรวิตกกังวลใดๆ เพียงแต่กลับมาตรวจตามนัด หลังผ่าตัด PRK 3 เดือน แต่หากผลข้างเคียงที่เกิดนั้น รบกวนชีวิตประจำวันของท่านอย่างรุนแรง กรุณาปรึกษาจักษุแพทย์ หรือที่ปรึกษาคนไข้ส่วนตัวของท่าน เพื่อเราจะได้วางแผนช่วยเหลือบรรเทาความรุนแรงให้กับท่าน ในขณะที่เนื้อเยื่อกระจกตา และร่างกายของท่านกำลังปรับตัวอยู่
  • ในช่วงหลังการผ่าตัด 1-3 เดือนนี้ ในคนไข้บางรายอาจจะเริ่มมีอาการตาแห้ง เนื่องจากเส้นประสาทกระจกตาที่ได้รับการกระทบกระเทือนไปบางส่วน เนื่องจากผ่าตัด เริ่มซ่อมแซมตนเอง และทำให้เกิดการรับรู้อีกครั้งหนึ่ง หากท่านมีอาการหนักตา ลืมตาไม่ค่อยขึ้น โดยเฉพาะในช่วงหลังจากใช้สายตานานๆ ท่านอาจใช้น้ำตาเทียมชนิดไม่มีสารกันเสีย หยอดตาบ่อยๆ ได้ตามต้องการ หากหลังจากหยอดตาด้วยน้ำตาเทียมทันที มีอาการสบายตาอย่างมากนั้น แสดงว่าท่านอาจกำลังมีอาการตาแห้งชั่วคราวอยู่
  • หากท่านมีอาการใดๆ ก็ตามที่ท่านไม่แน่ใจ ไม่สบายใจ กรุณาโทรติดต่อที่ปรึกษาคนไข้ส่วนตัวของท่านที่พร้อมจะให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์ หรือการนัดมาตรวจพิเศษ ฯลฯ
  • หากการรักษาเป็นไปตามแผนการรักษาทุกประการ จักษุแพทย์จะนัดตรวจหลังผ่าตัดอีกครั้งเมื่อครบ 3 เดือน และครบ 1 ปี
  • ในคนไข้ที่มีผลข้างเคียงเกิดขึ้น เช่น ภาวะแสงกระจาย ฯลฯ หากค่าสายตาหลังผ่าตัดเป็นไปตามแผนการรักษาทุกประการ จักษุแพทย์อาจนัดอีกครั้ง หลังผ่าตัดครบ 6 เดือน หรือตามความเหมาะสม
  • ในคนไข้ที่ยังคงมีสายตาเหลืออยู่ ยังไม่เป็นไปตามแผนการรักษา จักษุแพทย์จะเปรียบเทียบค่าสายตาที่ขาด หรือเกินของการตรวจหลังผ่าตัด PRK 3 เดือนเทียบกับ 2 เดือน
  • หากค่าสายตา ทั้งสองครั้งไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ จักษุแพทย์และคนไข้จะปรึกษาร่วมกันในการพิจารณา รักษาค่าสายตาที่เหลืออยู่ หรือเกิน โดยการเติมเลเซอร์
  • หากค่าสายตา ทั้งสองครั้งมีความแตกต่างกัน จักษุแพทย์อาจจะนัดตรวจหลังผ่าตัดเพิ่ม คือ เมื่อครบ 4 เดือน/6 เดือน หรือตามความเหมาะสม เพื่อที่จะนัดประเมินภาวะสายตาที่เหลืออยู่ว่ามีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศใด เปลี่ยนแปลงมากขึ้น เท่าเดิม หรือน้อยลง เพื่อใช้ในการประกอบการตัดสินใจในการเติมเลเซอร์ต่อไป เมื่อสายตาที่ขาดหรือเกินคงที่แล้ว

หลังการผ่าตัด PRK

เพื่อให้การรักษา PRK เป็นไปตามแผนการรักษา และได้ผลดีที่สุด สิ่งที่สำคัญที่สุดหลังการผ่าตัด PRK มี 2 ประการ

  • การที่คนไข้กลับมารับการตรวจติดตามผลการรักษาหลังผ่าตัด ซึ่งการตรวจติดตามหลังผ่าตัดคนไข้ PRK คือในช่วง 1-5 วันแรกหลังผ่าตัดขณะที่แผลยังปิดไม่สนิท แพทย์จำเป็นจะต้องนัดหมายมาติดตามผลทุกวัน
  • เมื่อแผลปิดสนิทแล้ว แพทย์จะถอดคอนแทคเลนส์ออกให้ และอนุญาตให้โดนน้ำได้
  • หลังจากถอดคอนแทคเลนส์แพทย์จะนัดตรวจครบ 2 สัปดาห์/ 1เดือน/ 2 เดือน/ 3 เดือน/ 1 ปี
  • การที่คนไข้ และจักษุแพทย์ผู้ทำการรักษา มีความสัมพันธ์ทางการแพทย์ที่ดีต่อกัน มีการปรึกษาและวางแผนการรักษาร่วมกัน โดยเฉพาะ ในกรณีที่การรักษายังไม่เป็นไปตามแผนการรักษา หรือยังไม่ตรงตามความคาดหวังของคนไข้และญาติ

การตรวจติดตามหลังผ่าตัด มีความสำคัญ ดังนี้

  • การตรวจติดตามหลังการผ่าตัดในช่วงแรกๆ 1วัน ถึง 1สัปดาห์ เพื่อประเมินว่า แผลผ่าตัดปกติหรือไม่ มีภาวะแทรกซ้อนใดๆจากการผ่าตัดหรือไม่ เช่น การติดเชื้อแผลผ่าตัด ฯลฯ
  • เพื่อติดตามผลการรักษาว่าเป็นไปตามแผนการรักษาหรือไม่ เช่น มีสายตาขาด เกิน หรือไม่
  • เพื่อติดตามผลการรักษาว่า มีผลข้างเคียงใดๆ เกิดขึ้นหรือไม่ และมีการพัฒนาไปในทิศทางใด ดีขึ้น หรือแย่ลง ควรมีการรักษาใดๆเพิ่มเติมหรือไม่ เช่น อาการตาแห้งหลังการผ่าตัดเลสิคในระยะแรกๆ ซึ่งจะบรรเทาลงด้วยการหยอดน้ำตาเทียม หรือในคนไข้ที่มีอาการตาแห้งมากๆ อาจรักษาด้วยการอุดท่อน้ำตา ฯลฯ
  • เพื่อให้การรักษาเพิ่มเติม ในกรณีที่การรักษายังไม่เป็นไปตามแผนการรักษา แต่คนไข้มีปัญหาการใช้สายตาในชีวิตประจำวันเช่น ในคนไข้ที่มีค่าสายตาขาด หรือเกินหลังการผ่าตัด อาจแนะนำให้คนไข้ใช้แว่นสายตาชั่วคราว จนกว่าค่าสายตาหลังการผ่าตัดคงที่ เพื่อประเมินการเติมเลเซอร์ ในการปรับแต่งค่าสายตาที่เหลือต่อไป ซึ่งจะต้องมีการตรวจติดตามหลังการผ่าตัด ถี่กว่าคนไข้ทั่วไป
  • เพื่อประเมินว่าผลการรักษาเป็นไปตามที่คนไข้คาดหวังหรือไม่ หากไม่ตรงกับความคาดหวัง มีทางเลือกในการรักษาอื่นๆเพิ่มเติมหรือไม่ อย่างไร

เงื่อนไขการตรวจติดตามหลังผ่าตัดของคนไข้ TRSC

  • อัตราค่าผ่าตัด รวมถึงการตรวจฟรีภายหลังการผ่าตัด ในสัปดาห์แรก / 2 สัปดาห์/ 2 เดือน และ 1 ปี (ไม่รวมค่ายาและเวชภัณฑ์)
  • กรณีที่คนไข้บางราย จำเป็นต้องรับการตรวจเพิ่มเติมจากที่กำหนดไว้ ในช่วงระยะเวลา 1 ปี หลังการผ่าตัด จะไม่เสียค่าใช้จ่ายในการตรวจ (ยกเว้นค่ายาและเวชภัณฑ์ตามจริง)
  • ในคนไข้บางรายที่จำเป็นต้องเติมเซอร์ จะเป็นการปรึกษาร่วมกัน ระหว่างผู้เข้ารับการรักษา และแพทย์ ซึ่งจะพิจารณาเติมเลเซอร์ เมื่อค่าสายตาของผู้เข้ารับการรักษาคงที่แล้ว โดยคนไข้ชำระเฉพาะค่ายาและเวชภัณฑ์ เท่านั้น

ท่านสามารถที่จะทราบข้อมูลเพิ่มได้ในวันที่ท่านมาทำการ ตรวจประเมินสภาพตา ที่์ TRSC