ข้อปฏิบัติหลังการผ่าตัด PRK โดยสังเขป

อาการและการปฏิบัติของคนไข้หลังผ่าตัด PRK 5 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1. อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK คืนแรก - จนถึงวันแผลปิดสนิท และ แพทย์ถอดคอนแทคเลนส์

            -  หลังผ่าตัด คนไข้จะได้รับฝาครอบตาข้างที่ผ่าตัด ซึ่งฝาครอบตานี้จะมีรูเล็กๆ สามารถมองลอดได้ ห้ามคนไข้แกะฝาครอบตาออกเด็ดขาด วัตถุประสงค์ของการใส่ฝาครอบตา คือ ป้องกันไม่ให้คนไข้ขยี้ตา หากมีน้ำตาไหลมาก ควรซับน้ำตา นอกฝาครอบตาเท่านั้น หากฝาครอบตาไม่แน่น คนไข้ควรติดพลาสเตอร์เพิ่ม

            - คืนแรกหลังผ่าตัด คนไข้ควรหลับพักให้มากๆ โดยรับประทานยาคลายเครียดและยานอนหลับอ่อนๆ Valium 2 mg. 1-2 เม็ด หลังอาหาร (หากท่านมียานอนหลับรับประทานประจำ ท่านสามารถใช้ได้ตามปกติ)

            - คนไข้อาจมีอาการปวดตา สามารถบรรเทาอาการได้ด้วยการรับประทานยาบรรเทาปวด Paracetamol 500 mg. 1-2 เม็ด ทุก 4-6 ชั่วโมง หรือยาแก้ปวด Celebrex 1-2 เม็ด

            - การผ่าตัด PRK จะมีแผลถลอกบริเวณชั้นนอก และแพทย์จะใส่คอนแทคเลนส์ไว้เพื่อลดอาการระคายเคืองตา แต่คนไข้ก็ยังจะมีอาการระคายเคืองตา แสบตา น้ำตาไหลมาก ลืมตาไม่ขึ้น เปลือกตาบวม สู้แสงไม่ได้ ซึ่งอาจจะมีอาการไม่เท่ากันในแต่ละบุคคล และความรุนแรงของอาการอาจจะไม่เท่ากันในแต่ละช่วงเวลา ถือว่าเป็นอาการปกติ ซึ่งจะมีอาการดังกล่าวประมาณ 3-5 วัน

            - คนไข้สามารถปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้เท่าที่สามารถทำได้ เพราะอาการหลังผ่าตัด PRK จะมีความไม่สบายตามาก และการมองเห็นยังไม่ชัด ในช่วง 1-5 วันแรก ควรนอนพักให้มาก (แนะนำให้คนไข้หยุดงาน 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด PRK)

            - คนไข้ห้ามขยี้ตาเด็ดขาด คนไข้อาจมีอาการคันตาได้ เนื่องจากคนไข้ยังไม่สามารถล้างหน้าได้ หากมีอาการคัน คนไข้ล้างมือให้สะอาด ใช้นิ้วชี้แตะเบาๆ ที่หัวตาหรือหางตาเท่านั้น

            - ยังคงห้ามไม่ให้น้ำเข้าตา (จนกว่าแผลปิด และแพทย์ถอดคอนแทคเลนส์) ควรสระผมที่ร้าน งดล้างหน้า ใช้การเช็ดหน้าแทน คนไข้อาบน้ำได้ตามปกติ แต่ระวังไม่ให้น้ำเข้าตา

            - หยอดยาปฏิชีวนะ (Tobrex/Zymar) วันละ 4 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น ก่อนนอน) หยอดยา FML วันละ 1 ครั้ง (ก่อนนอน)

            - หยอดน้ำตาเทียมบ่อยๆ (น้ำตาเทียมชนิดหลอดเล็กๆ ปราศจากสารกันเสีย หากใช้ไม่หมดภายใน 24 ชั่วโมงหลังเปิดใช้ ต้องทิ้งไป) เพื่อลดอาการระคายเคืองจากการใช้ยาปฏิชีวนะ หยอดครั้งละ 1 หยด วันละอย่างน้อย 4 ครั้ง หรือมากกว่า โดยหยอดตามหลังยาปฏิชีวนะห่างกัน 5 นาที

            - หากมีอาการไม่สบายตา หรือระคายเคืองตา ท่านสามารถหยอดน้ำตาเทียมได้บ่อยเท่าที่ต้องการ

            - วิธีการทำความสะอาดตาในตอนเช้า หากพบว่ามีขี้ตา ให้หยอดตาด้วยน้ำตาเทียม 3-4 หยดเพื่อให้ตาแฉะๆ หลังจากนั้นใช้ไม้พันสำลีแห้ง เขี่ยขี้ตาบริเวณหัวตาออก ห้ามใช้น้ำเกลือ หรือสิ่งใดๆ เช็ดตาหรือเปลือกตาเด็ดขาด

            - คนไข้ยังคงใส่ฝาครอบตาก่อนนอนทุกคืน จนกว่าแผลปิด และแพทย์ถอดคอนแทคเลนส์ รวมไปถึงการใส่ฝาครอบตาก่อนนอนกลางวันด้วย เพื่อป้องกันการขยี้ตาโดยไม่รู้ตัว

ระยะที่ 2 อาการและการปฏิบัติตัว หลังถอดคอนแทคเลนส์

            - หลังถอดคอนแทคเลนส์ การมองเห็นยังคงมัวอยู่เล็กน้อย เนื่องจากผิวตายังไม่เรียบเต็มที่ การมองเห็นจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง แต่มักจะต้องใช้เวลานานประมาณ 1-2 สัปดาห์กว่าที่การมองเห็นจะเข้าสู่ระดับปกติ

            - คนไข้สามารถโดนน้ำได้ ล้างหน้า สระผมได้ตามปกติ

            - หยุดยาปฏิชีวนะ (Tobrex/Zymar)

            - หยอดยา FML วันละ 4 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น ก่อนนอน) จากเดิมวันละ 1 ครั้ง

            - หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง ห่างกัน 3-5 นาทีหลังหยอดยา FML หรือหยอดได้บ่อยตามต้องการ

            - ป้ายยา Duratears ก่อนนอน

ระยะที่ 3 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 2 สัปดาห์

            - สุภาพสตรีสามารถแต่งตาได้ตามปกติ

            - สามารถออกกำัลังกาย ว่ายน้ำ

            - ลดการหยอดยา FML จากเดิมวันละ 4 ครั้ง เหลือวันละ 3 ครั้ง (เช้า กลางวัน เย็น)

            - หยอดน้ำตาเทียม Tear Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง ห่างกัน 3-5 นาทีหลังหยอดยา FML หรือหยอดได้บ่อยตามต้องการ

            - ป้ายยา Duratears ก่อนนอน

ระยะที่ 4 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 1 เดือน

            - ไม่มีข้อห้ามใดๆ สามารถปฏิบัติตัวได้ตามปกติ

            - ลดการหยอดยา FML จากเดิมวันละ 3 ครั้ง เหลือวันละ 2 ครั้ง (เช้้า เย็น) จนครบ 2 สัปดาห์ หลังจากนั้นหยอดยาวันละ 1 ครั้ง (ก่อนนอน)

            - หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free อย่างน้อยวันละ 4 ครั้ง หรือหยอดได้บ่อยตามที่ต้องการ

            - ป้ายยา Duratears ก่อนนอน

            - สามารถดำน้ำได้

ระยะที่ 5 อาการและการปฏิบัติตัว หลังผ่าตัด PRK 2 เดือน - 1 ปี

            - หยุดยา FML

            - หยุดป้ายยา Duratears

            - หยอดน้ำตาเทียม Tears Naturale Free ตามต้องการ

            - ในคนไข้ที่ยังมีภาวะผลข้างเคียง เช่น มีภาวะแสงกระจาย ฯลฯ กรุณาปล่อยให้ร่างกายได้ปรับตัวตามธรรมชาติ ไม่ควรวิตกกังวลใดๆ เพียงแต่กลับมาตรวจตามนัด หลังผ่าตัด PRK 3 เดือน แต่หากผลข้างเคียงที่เกิดนั้น รบกวนชีวิตประจำวันของท่านอย่างรุนแรง กรุณาปรึกษาจักษุแพทย์ หรือที่ปรึกษาคนไข้ส่วนตัวของท่าน เพื่อเราจะได้วางแผนช่วยเหลือบรรเทาความรุนแรงให้กับท่าน ในขณะที่เนื้อเยื่อกระจกตา และร่างกายของท่านกำลังปรับตัวอยู่

            - ในช่วงหลังการผ่าตัด 1-3 เดือนนี้ ในคนไข้บางรายอาจจะเริ่มมีอาการตาแห้ง เนื่องจากเส้นประสาทกระจกตาที่ได้รับการกระทบกระเทือนไปบางส่วน เนื่องจากผ่าตัด เริ่มซ่อมแซมตนเอง และทำให้เกิดการรับรู้อีกครั้งหนึ่ง หากท่านมีอาการหนักตา ลืมตาไม่ค่อยขึ้น โดยเฉพาะในช่วงหลังจากใช้สายตานานๆ ท่านอาจใช้น้ำตาเทียมชนิดไม่มีสารกันเสีย หยอดตาบ่อยๆ ได้ตามต้องการ หากหลังจากหยอดตาด้วยน้ำตาเทียมทันที มีอาการสบายตาอย่างมากนั้น แสดงว่าท่านอาจกำลังมีอาการตาแห้งชั่วคราวอยู่

            - หากท่านมีอาการใดๆ ก็ตามที่ท่านไม่แน่ใจ ไม่สบายใจ กรุณาโทรติดต่อที่ปรึกษาคนไข้ส่วนตัวของท่านที่พร้อมจะให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์ หรือการนัดมาตรวจพิเศษ ฯลฯ

            - หากการรักษาเป็นไปตามแผนการรักษาทุกประการ จักษุแพทย์จะนัดตรวจหลังผ่าตัดอีกครั้งเมื่อครบ 3 เดือน และครบ 1 ปี

            - ในคนไข้ที่มีผลข้างเคียงเกิดขึ้น เช่น ภาวะแสงกระจาย ฯลฯ หากค่าสายตาหลังผ่าตัดเป็นไปตามแผนการรักษาทุกประการ จักษุแพทย์อาจนัดอีกครั้ง หลังผ่าตัดครบ 6 เดือน หรือตามความเหมาะสม

            - ในคนไข้ที่ยังคงมีสายตาเหลืออยู่ ยังไม่เป็นไปตามแผนการรักษา จักษุแพทย์จะเปรียบเทียบค่าสายตาที่ขาด หรือเกินของการตรวจหลังผ่าตัด PRK 3 เดือนเทียบกับ 2 เดือน

            - หากค่าสายตา ทั้งสองครั้งไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ จักษุแพทย์และคนไข้จะปรึกษาร่วมกันในการพิจารณา รักษาค่าสายตาที่เหลืออยู่ หรือเกิน โดยการเติมเลเซอร์

            - หากค่าสายตา ทั้งสองครั้งมีความแตกต่างกัน จักษุแพทย์อาจจะนัดตรวจหลังผ่าตัดเพิ่ม คือ เมื่อครบ 4 เดือน/6 เดือน หรือตามความเหมาะสม เพื่อที่จะนัดประเมินภาวะสายตาที่เหลืออยู่ว่ามีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศใด เปลี่ยนแปลงมากขึ้น เท่าเดิม หรือน้อยลง เพื่อใช้ในการประกอบการตัดสินใจในการเติมเลเซอร์ต่อไป เมื่อสายตาที่ขาดหรือเกินคงที่แล้ว

หลังการผ่าตัด PRK

            เพื่อให้การรักษา PRK เป็นไปตามแผนการรักษา และได้ผลดีที่สุด สิ่งที่สำคัญที่สุดหลังการผ่าตัด PRK มี 2 ประการ

ท่านสามารถที่จะทราบข้อมูลเพิ่มได้ในวันที่ท่านมาทำการ ตรวจประเมินสภาพตา ที่์ TRSC